Tori Amos als ontluikend vulkaantje

door Kees Groenenboom

Het verhaal is bekend: Tori Amos beschouwt haar liedjes als geschenken die ze zo uit de lucht kan plukken. Toen Blood Roses, een van de liedjes op haar nieuwe cd Boys for Pele zich aandiende, schrok ze zich te pletter. ,,Ik voelde al die hartstocht en woede van die vrouw die verliefd is op de vampier. Ik voelde hoe ze haar aderen wilde opensnijden en tegen hem wilde zeggen: Waarom wil je mijn bloed niet hebben? Wat is er mis met mijn bloed, klootzak? En ik zat daar rustig mijn donut te eten en dacht: Ik geloof niet dat dit mijn liedje is.''

Maar het bleek wel degelijk haar liedje te zijn. Blood Roses is een van de heftigste nummers geworden op haar nieuwe album. Meestal gebruikt ze alleen de ijle bovenkant van haar stem, maar nu overschreeuwt ze zich bijna op de overspannen begeleiding van een klavecimbel. Amos laat zich op Boys for Pele, waarop de lijn van de vorige twee cd's voor een deel wordt doorgetrokken, ook van een andere kant zien. Pele, de Hawaïaanse vuurgodin die vulkanen doet uitbarsten, is nu haar heldin.

Met haar cd Little Earthquakes introduceerde ze in 1991 een heel aparte stijl in de popmuziek. Ze zingt een soort duetten met haar piano. Invloeden van de klassieke muziek, met name componisten als Debussy en Satie, klinken in die pianopartijen door. Het is een erfenis uit Amos' jaren als wonderkind. Omdat ze al heel jong een groot talent voor pianospelen aan de dag legde, wilden haar ouders de kleine Myra Ellen (haar echte naam) laten klaarstomen als concertpianiste. Maar dat liep spaak op Tori's eigenzinnigheid. Op haar elfde werd ze van school gestuurd, waarna een 'carriëre' volgde in homobars in Washington en Baltimore.

Niet alleen door haar muziek viel Amos op, ook door haar zeer persoonlijke, onverbloemde teksten en haar uitdagende presentatie op het podium. Zo werd ze een soort boegbeeld voor de 'macha's', de stoere vrouwen van de jaren negentig.

Klavecimbel

Boys for Pele is gevarieerder dan de voorgaande twee albums. Er zijn weer juweeltjes op te vinden, maar ook heftiger nummers als Professional Widow en Putting the Damage on. Ook wat arrangementen betreft gebeurt er meer op Boys for Pele. Opvallend is het gebruik van de klavecimbel in plaats van de piano, die ze gebruikt als een soort slaginstrument.

Amos is moeilijk aanspreekbaar over die onderwerpen. Ze is vol van de ingrijpende veranderingen in haar leven, waar ze niet altijd even samenhangend over vertelt. Het stelen van het vuur, daarover gaat Boys for Pele legt ze uit. Niet van de goden, zoals in de Griekse mythologie, maar van de mannen. Ze vertelt dat halverwege de Under the Pink-tour, alles in duigen viel. ,,Mijn relatie, die zevenenhalf jaar had geduurd, liep stuk. Daarna heb ik nog een aantal ervaringen gehad met mannen, maar ik kwam van de regen in de drup. Al de roem, al het geld, al die jongens in de kleedkamer waren niet genoeg om een leegheid binnenin me te vullen.''

Scheppen

,,Ik werd aangetrokken tot mannen die het vuur, de hartstocht bezaten waarvan ik dacht dat ik hem niet had. En ik had op mijn beurt iets wat zij wilden hebben. Mijn creativiteit, mijn vermogen om te scheppen. Maar ik liep op één motor. Ik heb geleerd dat ik een soort ruimte moest creëren binnen mijn wezen waar ik niet alleen vuur kon ontsteken, maar het laten branden, zonder dat ik de bevestiging nodig had van de mannen in mijn leven.''

Vloedgolven, zo omschrijft ze het type man tot wie ze zich aangetrokken voelde. Maar is dat niet een goede omschrijving van haar eigen persoonlijkheid, een vloedgolf? ,,Ik zie mezelf als een ontluikend vulkaantje. Vulkanen komen meestal uit het water. Een heel wijze vrouw heeft eens tegen me gezegd: Als je iets over vuur wilt weten, moet je naar het water gaan. Ik had haar verteld dat ik graag mijn eigen vuur, mijn hartstocht wilde vinden. Ze bedoelde met haar opmerking dat ik eerst de kalmte moest leren. Bekijk de golven, anders verbrand je, je moet eerst je vaardigheden ontwikkelen voordat je lucifers gaat aansteken.''

Op 15 en 16 maart treedt Tori Amos op in respectievelijk het Congresgebouw in Den Haag en het RAI Congrescentrum in Amsterdam.