'Mijn piano heeft een ziel'

Tori Amos laat levenskracht het roer overnemen

DEN HAAG - Tori Amos schrijft geen liedjes, ze laat ze langs de voordeur binnen. Haar piano is geen instrument maar haar boezemvriend. De roodharige zangeres bezit bovendien de gave om de hardnekkigste negatieve invloeden een positieve draai te geven. Haar miskraam verteerde ze door een nieuwe plaat te maken. "Als het leed aan je deur klopt, kan je ninet zeggen: sorry, niemand thuis", luidt haar redenering.

Gunter Jacobs

Na drie wereldtournees in haar eentje begon de eenzaamheid te knagen. Dus verzamelde Tori Amos een groep rond zich en zoekt ze de grote festivalpodia op. Torhout/Werchter heet de volgende uitdaging. "Ik ben benieuwd hoe het Belgische publiek gaat reageren", zegt ze. "Soms trek ik iedereen moeiteloos mee in mijn energieveld, soms gaat het moeizamer. Ik moet de omstandigheden aftasten. Als ik me in de woestijn waan, weet ik dat ik aan een zeilboot niet veel ga hebben."

Ze is net even gaan uitwaaien op het strand van Scheveningen en zakt nu, in witte sportpantoffels en jeans-salopette, ontspannen onderuit. Tori Amos. De zangeres die een innige relatie met haar piano heeft. Die eind 1991 met Little earthquakes debuteerde als het muzikale bastaardzusje van Kate Bush. Zowat de boeindste vrouwelijke singer-songwriter van haar generatie. Miljoenen tienermeisjes en jonge vrouwen bewonderen en benijden haar om haatr openheid, op de manier waarop ze in haar liedjes gevoelige onderwerpen als geloof, seksualiteit en haar eigen verkrachting aansnijdt.

Puriteins

Deze dochter van een conservatieve Amerikaanse dominee werd 35 jaar geleden geboren als Myra Ellen Amos. Als snel zette ze zich af tegen de puriteinse opvattingen in haar omgeving. Een piano beroerde ze voor het eerst toen ze twee was. Op haar dertiende speelde Gershwin-klassiekers in homobars.

Tijdens haar optredens legt Tori Amos haar ziel bloot, of het publiek daar klaar voor is of niet. Want Tori draagt het hart op de tong, en dat maakt mannelijke toehoorders neit zelden ongemakkelijk.

"Ik speelde dan ook al muziek toen zij 's nachts hun bed nog niet droog konden houden", reageert de zangeres laconiek. "In mij schuilen verschillende personages. Er bestaat een Tori die met journalisten praat en voor het publiek zingt. De andere Tori, die van de liedjes, zit ernaast en beschermt haar. Zoals Sven de Viking. Anders zou ik nooit avond na avond mezelf kunnen geven op een podium."

Ondertussen is Tori Amos groot. Snuffel even op internet en je stoot op honderden Tori-sites, tot die van een Israëlische fanclub toe. De huidige tournee brengt haar tot in november over de hele wereld. De beperking van haar solo-concerten ruimden plaats voor de beperkingen van een groep. "Toen ik solo optrad, moest ik ook bas en drums voor mijn rekening nemen. Verder dan suggereren kwam ik niet. Anderzijds: in mijn eentje kon ik er naar hartelust op los improviseren. Aan de piano voelde ik het ritme in mij, nu leg ik een brug naar de muzikanten en herken ik datzelfde ritme in de interactie van de instrumenten."

Miskraam

Was, na haar miskraam, het maken van een plaat niet het laatste waar Tori Amos haar zinnen op had staan? "Vluchten doet veel meer pijn. Als het leed aanklopt, kan je niet zeggen: sorry, niemand thuis. Het zal je blijven achtevolgen. Maar leed wandelt op hoge hakken en vertelt soms ook schuine moppen. Daar wilde ik mee afrekenen, me ervan bevrijden. Door From the choirgirl hotel te maken, resten er niet veel donkere kanten meer aan het verlies van mijn baby. En dit is geen deprimerende plaat. De levenskracht en mijn appreciatie daarvoor hebben het roer overgenomen."

De piano, voor Tori Amos zonder discussie vrouwelijk, vormt daarbij haar wapen. "Ik speel al piano van voor ik me andere dingen kon herinneren. Ik heb er een heel hechte band mee. En als er morgen geen piano's meer zouden bestaan? Heeft geen belang. Haar essentie zit hier (vouwt de handen op haar hart). Ik heb de piano niet nodig om haar te kunnen voelen, zo dronken ben ik van haar energie. Ik voel haar, ruik haar... Ze heeft gewoon mijn zintuigen overgenomen. Ik ben het slachtoffer van the invasion of the piano snatchers (lacht)."

En hoe zit het met het verhaal als zou Tori in haar piano poppetjes en pluchen diertjes verstoppen?

"Veel mensen doen de piano onrecht aan", legt ze uit. "De Bösendorfer waarop ik speel, is handgemaakt. Daar zit een ziel in, die straalt energie uit. Een piano leeft, ook al kan zij niet praten. Vroeger offerden de mensen geschenken aan de goden. Daarmee erkenden ze hun aanwezigheid en hoopten ze hun kracht te kunnen voelen. Zo vertroetel ik mijn piano met kleine attenties. Ze is dol op geschenkjes. Behalve dan op die plakkerige dingen, die haat ze!"

Tori Amos 4 en 5 juli op Torhout/Werchter. Op cd: From the choirgirl hotel (EastWest/Warner ***)